วิธุรบัณฑิต ผู้บำเพ็ญสัจบารมี


วิธุรบัณฑิต ผู้บำเพ็ญสัจบารมี

วิธุรบัณฑิตเป็นอำมาตย์ ของพระเจ้าธนัญชัยโกรพยราช ในอินทปัตตนคร แคว้นกุรุ เป็นผู้มีหน้าที่ถวายอรรถธรรม คำปรึกษาทั้งปวงแก่พระราชา เป็นมหาธรรมกถึกผู้ปราดเปรื่อง เลื่องลือไปทั่วทั้ง 3 โลก คือ มนุษย์ สวรรค์ และพิภพบาดาล แม้พระราชา 101 พระองค์ แห่งชมพูทวีปยังทรงหลงใหล ในการกล่าวธรรมของวิธุรบัณฑิต ไม่ยอมเสด็จกลับพระนครของตน วันหนึ่ง ปุณณกยักษ์ได้แปลงกายเป็นมาณพ ไปอินทปัตตนครเข้าไปในที่ประชุม ซึ่งพระราชาชาวกุรุรัฐ อันมีพระราชา 101 พระองค์ พร้อมด้วยอำมาตย์ราชบริวาร ทรงประชุมพร้อมกันอยู่ ณ ที่นั้น ปุณณกมาณพได้ท้าเล่นพนันสกา กับพระเจ้าธนัญชัยโกรพยราช โดยตกลงกันว่า ถ้าตนแพ้ก็พร้อมที่จะมอบถวายแก้วมณีอันวิเศษ และม้าวิเศษอาชาไนยแก่พระราชา ถ้าพระราชาทรงแพ้พนันสกา จะทรงยินยอมให้ปุณณกมาณพ เลือกเอาทรัพย์สินสิ่งใดก็ได้ ที่เป็นของพระองค์ยกเว้น 3 สิ่ง คือ 1.องค์พระราชา  2.ราชสมบัติ   และ 3.องค์มเหสี ตกลงกันแล้ว ก็เริ่มทอดลูกบาศก์เล่นสกา แข่งขันกันทันที


               ผลของการแข่งขันสกาปรากฎว่า พระราชาทรงเป็นผู้แพ้ จึงตรัสบอกให้ปุณณกมาณพ เลือกเอาทรัพย์สินเดิมพันตามสัญญา ปุณณกมาณพทูลว่า ช้าง ม้า โค แก้วมณี กุณฑล และทรัพย์สินอื่นใดในแผ่นดิน ล้วนไม่ต้องการ แต่มีบัณฑิตผู้หนึ่งซึ่งมีนามว่า วิธุรบัณฑิต เป็นแก้วอันประเสริฐ ยิ่งกว่าแก้วและทรัพย์ทั้งหลาย ขอให้พระราชาโปรดพระราชทานวิธุรบัณฑิตนั้น แก่ตนเถิด พระราชาธนัญชัยไม่ทรงยินยอม ทรงอ้างว่าวิธุรบัณฑิตนั้น เป็นเช่นชีวิตของพระองค์ จึงเท่ากับเป็นตัวของพระองค์เอง ไม่ใช่ทรัพย์สมบัติของพระองค์ จึงพระราชทานให้ไม่ได้
               เมื่อไม่สามารถตกลงกันได้ จึงพากันไปหาวิธุรบัณฑิต มอบสิทธิ์ขาดให้เป็นผู้ตัดสิน ท่านวิธุรบัณฑิตตัดสินว่า ตนเองเป็นเพียงทาสของพระราชา จึงเท่ากับเป็นสมบัติของพระราชา เมื่อพระองค์พระราชทาน เป็นเดิมพันพนันแก่ท่าน ก็ขอให้เป็นการพระราชทานโดยธรรมเถิด พระราชาจึงต้องยินยอม แต่ทรงขอร้องให้วิธุรบัณฑิตแสดงธรรม ในการอยู่ครองเรือน คือ ฆราวาสธรรมให้พระองค์ทรงสดับก่อน วิธุรบัณฑิตแสดงธรรมของผู้ครองเรือนว่า
               " ผู้อยู่ครองเรือน ไม่ควรแต่งหญิงสาธารณ์เป็นภริยา ไม่ควรบริโภคอาหารอันอร่อย แต่ผู้เดียว ไม่ควรถือถ้อยคำอันทำให้ยึดติดอยู่ในโลก ไม่ใช่ทางไปสู่สวรรค์ และนิพพาน เพราะถ้อยคำเช่นนั้น ไม่ทำให้ปัญญาเจริญได้เลย
               ผู้ครองเรือนพึงเป็นผู้มีศีล สมบรูณ์ด้วยวัตร ไม่ประมาท มีปัญญาเป็นเครื่องสอดส่องเหตุผล มีความประพฤติถ่อมตน ไม่เป็นคนตระหนี่เหนียวแน่น เป็นผู้สงบเสงี่ยม มีวาจาน่าคบหา เป็นคนอ่อนโยน
               ผู้ครองเรือนพึงเป็นผู้สงเคราะห์มิตร จำแนกแจกทาน รู้จักจัดทำ บำรุงสมณพราหมณ์ ด้วยข้าวน้ำทุกเมื่อ
               ผู้ครองเรือนพึงเป็นผู้ใคร่ธรรม จำทรงอรรถธรรมที่ได้สดับแล้ว หมั่นไต่ถามเข้าหาท่าน ผู้มีศีลเป็นพหูสูตโดยเคารพ
               ผู้อยู่ครองเรือน พึงมีความประพฤติอันปลอดภัยได้อย่างนี้ พึงสงเคราะห์อย่างนี้ ไม่เบียดเบียนกันอย่างนี้ และผู้ปฏิบัติอย่างนี้ชื่อว่ามีปกติ กล่าวคำสัตย์จากโลกนี้แล้ว ไปยังโลกหน้า จะไม่เศร้าโศกด้วยอาการอย่างนี้ "
               วิธุรบัณฑิตครั้นแสดงธรรม ของผู้ครองเรือนจบแล้ว ได้กราบลาพระราชา กลับไปที่อยู่ของตน พร้อมกับปุณณกมาณพ พระราชาได้มอบปราสาทอันเป็นที่รื่นรมย์ใจ ให้เป็นที่อยู่ของปุณณกมาณพ พร้อมด้วยหญิงรับใช้ 500 นาง วิธุรบัณฑิตขอเวลาสำหรับการสั่งสอน อำลาบุตรภรรยาเป็นเวลา 3 วัน แล้วได้เรียกบุตรธิดามาฟังคำสั่งสอนอำลา ได้แสดงราชวสดีธรรม อันเป็นเหตุให้บุคคล ผู้เข้าไปสู่ราชสกุลได้ยศมากมาย จนกระทั่งครบกำหนด 3 วัน จากนั้นได้เข้าเฝ้าพระราชากราบลาไป ท่ามกลางความเศร้าโศก พิไรรำพันของบุตรภรรยา ได้ติดตามปุณณกมาณพไปเพียงผู้เดียว โดยขึ้นม้าอาชาไนย เหาะไปทางอากาศด้วยกัน จนไปถึงยอดเขากาฬคีรี ปุณณกมาณพคิดที่จะฆ่าวิธุรบัณฑิตเสีย โดยนำเอาแต่หัวใจไป จึงกระทำโดยประการต่างๆ เพื่อจะให้วิธุรบัณฑิตตาย แต่วิธุรบัณฑิตไม่ตาย และไม่หวาดสะดุ้งต่อความตาย ได้ถามเรื่องราวความเป็นมาของปุณณกมาณพ มาณพนั้นจึงเล่าให้ฟังว่า ตนเองคือปุณณกยักษ์ผู้เป็นอำมาตย์ ของท้าวกุเวร มีความรักใคร่ นางนาคกัญญา ชื่ออิรันทตี ผู้เป็นพระธิดาของพระวรุณ นาคราชในพิภพบาดาล พญานาคนั้นให้ตนนำดวงใจ ของวิธุรบัณฑิตไปให้ทอดพระเนตร แล้วจะยกนางอิรันทตีนาคกัญญา ให้เป็นภรรยา เพราะตนลุ่มหลงรักใคร่นางอิรันทตีนั้น จึงรับอาสาเอาดวงใจของวิธุรบัณฑิต ไปให้พญานาค

วิธุรบัณฑิตได้แสดงสาธุนรธรรม ให้ปุณณกยักษ์ฟังดังนี้  " ดูก่อนมาณพ ท่านจงเดินไปตามทาง ที่ท่านเดินไปแล้ว 1   จงอย่าเผาฝ่ามืออันชุ่ม 1   อย่าประทุษร้ายในหมู่มิตร ไม่ว่าในกาลไหนๆ 1   อย่าตกอยู่ในอำนาจของหญิงอสติ 1 "  ซึ่งมีอธิบายว่า ผู้ใดพึงเชื้อเชิญ คนที่ไม่คุ้นเคยกัน ไม่เคยพบเห็นกันด้วยอาสนะ บุรุษพึงกระทำประโยชน์ แก่บุคคลนั้นโดยแท้ บัณฑิตทั้งหลายกล่าวบุรุษนั้นว่า ผู้เดินไปตามทางที่ท่านเดินแล้ว บุคคลพึงอยู่ในเรือนของผู้ใด แม้คืนเดียวได้ข้าวน้ำด้วย ไม่ควรคิดร้ายแก่ผู้นั้น แม้ดวงใจผู้คิดร้ายต่อบุคคลเช่นนั้น ชื่อว่าเผาฝ่ามืออันชุ่ม และชื่อว่าประทุษร้ายมิตร บุคคลนั่ง หรือนอนที่ร่มเงาของต้นไม้ใด ไม่ควรหักรานกิ่งของต้นไม้นั้น เพราะผู้ประทุษร้ายมิตรเป็นคนชั่วช้า หญิงที่สามียกย่องอย่างดี ถึงกับให้แผ่นดินนี้อันบริบรูณ์ด้วยทรัพย์ ให้โอกาสแล้วยังดูหมิ่นสามีนั้นได้ บุคคลไม่พึงตก อยู่ในอำนาจของหญิงนั้น ผู้ชื่อว่าอสติ ท่านจงเป็นผู้ตั้งอยู่ในธรรม จงละอธรรมเสีย
               ปุณณกยักษ์ ได้ฟังสาธุนรธรรมแล้ว มีความเลื่อมใส จึงปล่อยวิธุรบัณฑิตไปโดยบอกว่า ตนได้อาศัยในเรือนของวิธุรบัณฑิต และได้รับบำรุงด้วยข้าว และน้ำถึง 3 วัน จึงขอปล่อยวิธุรบัณฑิตไป เชิญท่านกลับไปเรือนของตน ตามปรารถนาเถิด ความปรารถนาของพญานาค จะเสื่อมไปก็ตามที ถึงจะไม่ได้นางนาคกัญญาก็ตามเถิด ท่านพ้นจากความตายในวันนี้ได้ ก็เพราะวาจาสุภาษิตนั่นแล แม้ว่าจะได้รับการปลดปล่อยแล้ว วิธุรบัณฑิตก็ยังไม่หนีจากไป ยังยืนยันที่จะไปนาคพิภพให้ได้ ทั้ง 2 คนจึงขึ้นม้าต่อไปที่นาคพิภพ ทันที
               พญาวรุณนาคราช ทอดพระเนตรเห็นวิธุรบัณฑิต ได้ทรงพยักหน้าว่า  " ท่านผู้เป็นมนุษย์ มาเห็นนาคพิภพ ที่ตนไม่เคยเห็นแล้ว เป็นผู้ถูกภัยคือ ความตายคุกคามแล้ว เป็นผู้ไม่กล้า และไม่อภิวาท อาการเช่นนี้ดูเหมือนจะไม่มีแก่ผู้มีปัญญา "
               พระวิธุรบัณฑิตโพธิสัตว์ ได้กราบทูลว่า  " ข้าแต่พญานาคราช ข้าพระองค์เป็นผู้ไม่กลัว และไม่เป็นผู้อันภัย คือความตายคุกคาม นักโทษประหารไม่พึงกราบไหว้เพชรฆาต หรือเพชรฆาตก็ไม่พึง ให้นักโทษประหารกราบไหว้ตน นรชนย่อมไม่กราบไหว้ บุคคลผู้ปรารถนาจะฆ่าตน และผู้ที่จะฆ่าก็ไม่ปรารถนา ที่จะให้ผู้ที่ตนจะฆ่ากราบไหว้ตน กรรมนั้นย่อมไม่สำเร็จประโยชน์เลย "  จากนั้นวิธุรบัณฑิต ได้ทูลถามถึงการกระทำที่เป็นเหตุ ให้เสวยสุขสมบัตินี้ พระวรุณนาคราชได้ตรัสว่า ทรงได้มาเพราะบุญกรรม คือ เมื่ออดีตชาติ พระองค์และภรรยาเป็นผู้มีศรัทธา ได้ถวายทาน แก่สมณพราหมณ์ทั้งหลายมิได้ขาด การถวายทานนั้นเป็นวัตร และพรหมจรรย์ ดังนั้น ฤทธิ์ความรุ่งเรือง และการเกิดในวิมานเช่นนี้ เป็นวิบากแห่งวัตร และพรหมจรรย์นั้นอันประพฤติดีแล้ว
               พระวิธุรบัณฑิตโพธิสัตว์ จึงทูลว่า หากว่าวิมานนี้พระองค์ได้มา ด้วยผลแห่งทานอย่างนี้ ก็ชื่อว่าทรงทราบผลแห่งบุญ จึงขอให้พระองค์ทรงเป็นผู้ไม่ประมาท ประพฤติธรรมตามที่ได้ ทรงครอบครองวิมานนี้ต่อไป แล้วได้แสดงว่า นาคทั้งหลายที่เป็นพระโอรสธิดา และพระญาติ เป็นต้น ขอพระองค์ทรงเป็นผู้ไม่ประทุษร้าย ต่อพวกนาคเหล่านั้น ทั้งด้วยกายและวาจา ขอให้ฝ่าพระบาท ทรงรักษาการประพฤติปฏิบัตินี้ ตลอดพระชนมายุ แล้วจักเสด็จไปสู่เทวโลก อันสูงกว่านาคพิภพนี้ ต่อจากนั้นวิธุรบัณฑิต ได้กราบทูลถึงเหตุที่มายังนาคพิภพนี้ เนื่องจากปุณณกยักษ์ เล่นสกาชนะพนันพระราชาของตน พระราชานั้นจึงพระราชทานตน ให้แก่ปุณณกยักษ์โดยธรรม พระวรุณนาคราชดีพระทัย ได้เสด็จพาพระวิธุรโพธิสัตว์ ไปหานางวิมลาพระมเหสี พระนางวิมลาก็ได้ตรัสถามปัญหามากมาย เช่นเดียวกับพระวรุณนาคราช
               พระวรุณโพธิสัตว์ ทราบว่า พญานาคราช และพระนางวิมลา มีพระทัยชื่นชมโสมนัส จึงได้กราบทูลขอให้ทรงกระทำกิจ ที่ทรงตั้งพระทัยไว้คือ การผ่าดวงใจของตนออกทอดพระเนตร หากพระองค์ทรงกระทำมิได้ ตนก็จะกระทำแทนเอง พระวรุณนาคราชตรัสว่า  " ปัญญานั่นเอง เป็นดั่งดวงใจของบัณฑิตทั้งหลาย เราทั้ง 2 นั้นยินดีด้วยปัญญาของท่านยิ่งนัก ปุณณกยักษ์จงไปส่งท่าน ให้ถึงแคว้นกุรุรัฐ ในวันนี้ทีเดียว "   ปุณณกยักษ์ก็มีความสุขสมใจ เพราะได้นางอิรันทตีเป็นภรรยา ได้พาพระโพธิสัตว์กลับไปส่งที่มหามิถิลานครทันที เป็นที่ปลาบปลื้มยินดีของครอบครัว และญาติมิตรทั้งหลาย แม้พระราชาก็ทรงปลาบปลื้มพระทัย เช่นกัน







  • นําสงฆ์สู่ธรรมที่แท้จริง ด้วยวิปัสสนากรรมฐาน... อ่านต่อ
  • มส.สั่งประเมินหมู่บ้านศีล 5 รอ... อ่านต่อ
  • สงฆ์ไทยในอเมริกาประกาศ“ปฏิญญาแอลเอ”... อ่านต่อ
  • ฮือฮาเจอหมู่บ้านศีล 5 นับหมื่นครัว ไม่กินเนื้อสัตว์... อ่านต่อ
  • ทั่วประเทศพร้อมจัด ‘สวดมนต์ข้ามปี’ ตั้งมั่นทำดีตลอดปี 2557... อ่านต่อ

  • มส.สั่งประเมินหมู่บ้านศีล 5 รอ... อ่านต่อ
  • มติมหาเถรสมาคมเเต่งตั้ง พระพรหมเสนาบดี (พิมพ์ ญาณวีโร ป.ธ.๗ M.A.) เป็น เจ้าคณะภาค ๗... อ่านต่อ
  • ร่วมมุทิตาสักการะ พระพรหมเสนาบดี (พิมพ์ ญาณวีโร ป.ธ.๗,M.A.,พธ.ด.)... อ่านต่อ
  • วันออกพรรษา อ่านต่อ
  • ขอเชิญร่วมเวียนเทียนวันวิสา... อ่านต่อ

  • 100 ปี ชาตกาลพุทธทาส 1และ 2 อ่านต่อ
  • กำลังใจ - ว.วชิรเมธี อ่านต่อ
  • การตัดกรรมตามแนวพุทธ อ่านต่อ
  • ว.วชิรเมธี \"เรามีเวลาจำกัด\" อ่านต่อ
  • มนุษย์ประเสริฐได้ด้วยการฝึก อ่านต่อ

  • วันเข้าพรรษา (ตรงกับวันแรม ๑ ค่ำเดือน ๘)... อ่านต่อ
  • วันอาสาฬหบูชา (ตรงกับวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๘)... อ่านต่อ
  • วันอัฏฐมีบูชา วันถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ... อ่านต่อ
  • วันวิสาขบูชา (ตรงกับวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๖)... อ่านต่อ
  • วันมาฆบูชา ( วันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดื... อ่านต่อ

  • สนทนาธรรมเซนกับสตีฟ จ็อบส์ อ่านต่อ
  • มงคลสูตร 38 ประการ อ่านต่อ
  • สุ จิ ปุ ลิ คือ หัวใจของนักปราชญ์หรือบัณฑิต... อ่านต่อ
  • พระไตรปิฏก อ่านต่อ
  • เรื่อง "กรรมของชาติของบ้านเมื... อ่านต่อ

  • พระเวสสันดร ผู้ทรงบำเพ็ญทานบ... อ่านต่อ
  • วิธุรบัณฑิต ผู้บำเพ็ญสัจบารม... อ่านต่อ
  • พระมหานารทกัสสปะ ผู้ทรงบำเพ็ญอุเบกขาบารมี... อ่านต่อ
  • มโหสถบัณฑิต ผู้ทรงบำเพ็ญปัญญ... อ่านต่อ
  • พระจันทกุมาร ผู้ทรงบำเพ็ญขันติบารมี... อ่านต่อ

  • สตีฟ จ็อบส์ ไทย เวอร์ชั่น Steve Jobs' T... อ่านต่อ
  • เขาพระวิหาร : บทเรียนของพื้นที่ออนไลน์ โปรดตั้งสติก่อนรักชาติ... อ่านต่อ
  • บทสวดพระคาถาชินบัญชร ๙ จบ อ่านต่อ
  • ลำล่อง...คิดฮอดพ่อแม่ อ่านต่อ
  • ถึงจะรู้ร้อยเรื่องพันเรื่อง ก็ไม่สู้รู้เรื่องดับทุกข์... อ่านต่อ

  • คิดเป็นเห็นธรรม ว.วชิรเมธี อ่านต่อ
  • กบเฒ่านั่งเฝ้ากอบัว โดยพระโพธิญาณเถร (ชา สุภทฺโท)... อ่านต่อ
  • เสียงธรรม เรื่อง เจ้ากรรมนายเ... อ่านต่อ
  • นางสามาวดี อ่านต่อ
  • หลวงพ่อชา - ต่อสู้ความกลัว อ่านต่อ

  • MV เดินตามรอยเท้าพ่อ อ่านต่อ
  • [MV] ต้นไม้ของพ่อ อ่านต่อ
  • เพลง ของขวัญจากก้อนดิน อ่านต่อ
  • เพลง รูปที่มีทุกบ้าน อ่านต่อ
  • เพลงเฉลิมพระเกียรติฯ \"King of Kings\" อ่านต่อ


  •                         

        


    วัดปากน้ำ . สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง . สำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง . มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย . มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย . กรมการศาสนา . สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ . ศูนย์พิทักษ์พระพุทธศาสนาแห่งประเทศไทย . กระทรวงวัฒนธรรม